مجله خبری معماری - شهرسازی

رسانه تخصصی اخبار و مطالب معماری و شهرسازی ایران و جهان

مجله خبری معماری - شهرسازی

رسانه تخصصی اخبار و مطالب معماری و شهرسازی ایران و جهان

از این پس این رسانه با نام "پایگاه خبری شهر نیوز" در آدرس http://shahrnewsiran.ir در دسترس می باشد.




در اين وب
در كل اينترنت
  • قالب وبلاگ
  • تبلیغات

    طبقه بندی موضوعی

    ۱۲۰ مطلب با موضوع «معماری :: معماری اسلامی» ثبت شده است

    شهر نیوز - به نقل از  ایرنا- دبیرکل مجمع جهانی شهرهای اسلامی با تاکید بر اینکه معماری و فضاسازی شهری در کشوری مسلمان مانند ایران باید هویت ملی و اسلامی را بازتاب دهد، گفت: معماری مدرن ایران از نبود بافت وحدت‌آفرین اسلامی رنج می‌برد.

    سجاد محمد یارزاده روز یکشنبه در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی ایرنا درباره نقش نمادها و نشانه‌ها در انسجام وحدت فضای شهری و ایجاد هویت و تعلق خاطر در شهروندان گفت: این مبحث در جامعه ما توجه به این حوزه در شاخه معماری و تجسمی مورد غفلت قرار گرفته است، بحث طراحی از مفاهیم و عناصر کلیدی و هویتی در فضاسازی شهری است و بدون شک یکی از مهم‌ترین این مفاهیم تلاش برای دستیابی به عنصر وحدت، تحکیم وحدت و انسجام و تعلق در شکل معماری شهری است.
    وی ادامه داد: در دوران شکوه معماری اسلامی در ایران شاهد آن بودیم که مسجد به عنوان عنصر اصلی و نشان‌دهنده نظام وحدت، یکپارچگی و همدلی در فضای شهری به شمار می‌رفت، در ساخت مدرسه نیز به عنوان کانون علمی باز هم همان اهداف و ماهیت وحدت‌بخش نمادهای اسلامی در معماری آن کاملا هویدا بود، همچنین بازار که یکی از مفاهیم ساختاری نظام اقتصادی، هویتی، اجتماعی و فرهنگی یک جامعه را با خود یدک می‌کشد از مهم‌ترین عناصر شهرهای اسلامی به شمار می‌رفت.
    دبیرکل مجمع جهانی شهر های اسلامی با طرح این پرسش که چرا امروزه با توجه به فرایند توسعه شهری در عصر مدرن، در معماری ایران به عنوان کشوری اسلامی کمتر به این عناصر به بها داده شده و نتوانستیم آن مفاهیم ساختاری وحدت‌آفرین خود را به زبان امروزی تغییر دهیم، گفت: همه اینها نشان می‌دهد ما نسبت به این مفاهیم و کارکردهای آن کم توجه بوده و کمتر به آنها پرداخته‌ایم، در حالی که در فضاهای امروزی هر چقدر به نمادهای مشترک در مبانی دینی و مفاهیم تاریخی خود بپردازیم این عناصر می‌تواند در ایجاد مساله و فرایند وحدت و انسجام عمومی تاثیرگذار باشد.
    یارزاده با اشاره به اینکه معماری و فضاسازی شهری در کشوری مسلمان مانند ایران باید هویت ملی و اسلامی را بازتاب دهد، درباره باورهای دینی، ارزش‌های مذهبی و ضعف در پرداخت آن در معماری معاصر شهرهای کشورمان، ضمن پذیرفتن این نقد خاطرنشان کرد: این مساله به عدم درک صحیح از ریشه‌شناسی و تاریخ‌شناسی فرهنگ و هنر اسلامی خودمان منتج می‌شود که چرا نتوانستیم باورها و اسوه‌های دینی و مذهبی را در جانمایی درست فضاسازی شهری و با بیان هنری پرداخت کنیم.
    وی افزود: این نشان می‌دهد که ما برای معماران و هنرمندان تجسمی خود در مسیر بیان امروزی و ترجمه نیازهای عصر حاضر در حوزه فضاسازی شهری با انگاره‌های اسلامی جهت تقویت زبان وحدت در حوزه معماری شرایط شناخت صحیح را فراهم نکردیم و به آنها نگفتیم که بهره بردن از نمادها و اسوه‌ها چقدر می‌تواند در نمادهای شهری تاثیرگذار باشد.
    به گفته این محقق حوزه معماری و شهرسازی، با توجه به معماری مدرن جهان تلاش آنها برای بازتاب کثرت‌گرایی و وحدت‌گرایی در نگاه‌های ملی نظام‌های دینی جهان را شاهد هستیم که آن نمادها را در قالب معماری به بروز و ظهور نشانده‌اند بنابراین ما نیز باید به نشانه‌شناسی دینی خود بازگردیم و بدانیم اگر این مفاهیم در دوره‌ای از معماری ایران موفق بوده است دلیل توفیق آن چیست و امروز چه در پرداخت فضای شهری و چه در پرداخت المان‌های این فضاها چگونه می‌توانیم آن مفاهیم را به زبان امروزی تبدیل کنیم.
    وی بهترین راه برای تحقق این مهم را مطالعه و تلاش برای شناساندن باورها و اسوه‌های مذهبی به عنوان مهم‌ترین مولفه در حوزه معماری و تبدیل آنها به نمادهای بصری در فضاسازی شهری دانست و تصریح کرد: متاسفانه ما در این حوزه دچار نقصان هستیم، نپرداختن به این موضوع در معماری شهری و بازتاب نیافتن عنصر وحدت در شکل معماری و جانمایی فضاهای شهری، آسیب بزرگ معماری امروز ایران است.

    ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۴ آذر ۹۷ ، ۱۹:۵۲
    حریم امامزاده جعفر پارکینگ شد/ توقف طرح توسعه در پیچ کمبود اعتبار

    شهر نیوز - بروجرد- امامزاده جعفر(ع) بروجرد به‌عنوان یکی از مراکز فعالیت‌های مذهبی این شهرستان و نمادی از معماری اصیل و ناب اسلامی بوده که طرح توسعه آن در میان غفلت متولیان امر ابتر باقی‌مانده است.

    خبرگزاری مهر- گروه استان ها: امامزاده جعفر به‌عنوان یک بنای مذهبی و تاریخی در قسمت شرقی شهر بروجرد واقع‌شده است که به استناد کتیبه‌های موجود امام‌زاده جعفر(ع) فرزند امام موسی کاظم(ع) است اما برخی از منابع و متون تاریخی با پنج واسطه نسبت این امامزاده را به امام سجاد(ع) مرتبط می‌سازند.

    ساختمان گنبد هرمی شکل این آرامگاه نمونه‌ای بسیار زیبا از هنر و معماری عهد سلجوقی است. داخل حرم هشت‌ضلعی است و در وسط آن معجری از چوب و ورشو ساخته‌شده است؛ این معجر روی قبری که شش پله پایین‌تر از حرم است قرار دارد و طبقات بقعه غیر از مخروط انتهایی ۱۸ طبقه است.

    تاریخ وفات امامزاده جعفر ۵۲۵ هـ. ق است. اندازه کلی زیربنای مقبره ۲۲*۲۰ و ارتفاع آن ۲۰ متر است. سقف آن روپوش و نمای بیرونی آن هرمی شکل با مصالح آجر و کاشی و داخل بنا آئینه کاری است و بر روی درب کنده‌کاری‌شده آن آیاتی از قرآن کنده‌کاری‌شده است.

    این مقبره در سال ۱۲۰۸ به‌فرمان تقی‌خان حاکم آن زمان بروجرد تعمیر و مرمت‌شده است. در محوطه این امامزاده ۵۰ اصله درخت موجود است که دو اصله آن چنار است و یکی از آن‌ها ۳۸۰ سال قدمت دارد.

    بنای آرامگاه امامزاده جعفر از بناهای جالب‌توجه معماری اسلامی

    بنای آرامگاه امامزاده جعفر بروجرد از بناهای جالب‌توجه معماری اسلامی در استان لرستان و غرب ایران است. گنبد هرمی شکل این آرامگاه با بیش از هزار سال قدمت، در دوره سلجوقیان ساخته‌شده است و از نمونه‌های معماری سلجوقی به‌حساب می‌آید.

    این گنبد منحصربه‌فرد، به‌صورت مخروطی بلند و پلکانی با ۱۸ پله ساخته‌شده است. نمونه این‌گونه گنبدها، در غرب ایران کمتر دیده می‌شود اما در مناطق جنوبی‌تر مانند خوزستان، آثار مشابهی مانند آرامگاه دانیال نبی درشوش گسترش بیشتری دارند.

    بنای امامزاده جعفر(ع) شهرستان بروجرد مربوط به دوره سلجوقی و به شماره ۱۸۵۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

    امامزاده جعفر شهرستان بروجرد علاوه بر اینکه محل برگزاری مراسم‌های مذهبی بروجرد است به‌عنوان یکی از جاذبه‌های مذهبی غرب ایران هرساله پذیرای زائران زیادی است.

    تبدیل بخشی از امامزاده به پارکینگ!

    این در حالیست که متاسفانه در سال های اخیر به دلیل ضعف مدیریت بخشی از محوطه آن به پارکینگ عمومی و محل نگهداری خودروهای اسقاطی شهرستان تبدیل شده است.

    ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۲ آذر ۹۷ ، ۲۰:۰۰

    شهر نیوز - حفاظت از راه ابریشم در دروازۀ خراسان ؛ تمهیدات دفاعی دشت سرخس در طول تاریخ» و ترکیب راه، قلعه و چهارطاقی در دوره ساسانیان - مطالبی است که در نشست تخصصی سومین کنفرانس بین المللی باستان شناسی و حفاظت در امتداد جاده ابریشم مقالاتی ارائه شد.

    حکایت ساخت نخستین گنبد جهان در ایران / کدام بخش معماری بناها مذهبی است

    به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری تسنیم، میثم لباف خانیکی - عضو هیأت علمی گروه باستان شناسی دانشگاه تهران در این نشست با موضوع «حفاظت از راه ابریشم در دروازۀ خراسان ؛ تمهیدات دفاعی دشت سرخس در طول تاریخ» به ایراد سخنرانی پرداخت.

    وی گفت: راه ابریشم در مسیری طولانی از شرق به غرب، پس از عبور از کوه های زاگرس، کوهپایه های جنوبی البرز و نوار شمالی کویر مرکزی ایران، به سلسله ارتفاعات بینالود و هزارمسجد می رسد و با گذر از نیشابور و توس وارد دشت وسیعی می شود که سرخس نام دارد.

    لباف خانیکی سرخس را حلقۀ اتصال فلات ایـران و بیابان تـوران دانست و گفت: کاروان هایی که از چین و ماوراءالنهر به قصـد ایران و بین النهرین راه می پیمودند، قبل از ورود به خراسان از سرخس گذر می کردند.

    وی با اشاره به این نکته که مقدسی، جغرافی قرن چهارم هجری، سرخس را «دروازۀ خراسان» لقب داده است، گفت: با این حال این دروازه، فقط گذرگاه کاروانیان و بازرگانان و زائران نبود، بلکه بیابانگردان و مهاجمانی که چشم طمع به منابع و خزاین خراسان و ایران داشتند نیز ناگزیر از پیمودن همین مسیر بودند.

    این عضو هیأت علمی گروه باستان شناسی دانشگاه تهران با بیان این نکته که دفاع از سرخس به معنای دفاع از خراسان و ایران بود، گفت: به همین منظور، سرخس و روستاهایش در نقاطی پی افکنده شدند که در عین حفظ کیان خویش، امکان مراقبت از راه ابریشم را مهیا کنند.

    لباف خانیکی افزود: از طرف دیگر در حاشیۀ جنوبی دشت سرخس، آنجا که دشت به دامنه-های رشته کوه هزار مسجد می رسد، برج ها و قلعه ها و دیوارهای دفاعی برآورده شد تا معابر کوهستانی راه ابریشم و انشعاباتش را بپایند و در صورت لزوم، از ورود مهاجمان و غارتگران به بخش های داخلی خراسان و فلات ایران جلوگیری کنند.

    این باستان شناس در ادامه گفت: این تأسیسات دفاعی که در دو معبر کوهستانی مزدوران و آق دربند تمرکز یافته اند، امکان حفاظت از دشت سرخس و خراسان را در مسیر راه ابریشم دو چندان کرده اند.

    لباف خانیکی با اشاره به مشخص نبودن قدمت دقیق این آثار، وجود سازه های دفاعی در محل ورود راه ابریشم به فلات ایران را از یک سو روایتگر وقایع تاریخی جاری در مسیر این راه دانست و  از سوی دیگر شاهدی بر تلاش مردمان سرخس در حفاظت از «دروازۀ خراسان» اعلام کرد.

    ترکیب راه، قلعه و چهارطاقی در دوره ساسانیان

    در ادامه این نشست علیرضا شاه محمدپور - عضو هیأت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری درباره «ترکیب راه، قلعه و چهارطاقی در دوره ساسانیان» به ایراد سخنرانی پرداخت.

    وی در آغاز سخنانش به شروع حکومت سلسله ساسانیان در اوایل قرن سوم میلادی اشاره کرد و گفت: عمده آثار به جا مانده از این دوره شامل شهرها، سدها، پل‌ها، قلعه‌ها، کاخ‌ها و آتشکده‌ها هستند که بررسی نحوه پراکندگی این آثار، شبکه‌های دسترسی داخل کشور را تا حدودی مشخص می‌کند.

    ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۹ آبان ۹۷ ، ۲۳:۴۷

    شهر نیوز - مدرسه و مسجد سپهسالار پس از مدرسه چهارباغ اصفهان از بزرگترین و باشکوه‌ترین بناهای مذهبی در ایران به شمار می‌رود.

    هنرآنلاین: مسجد و مدرسه عالی سپهسالار از جمله بناهایی است که در استحکام، وسعت فضا و منظره عالی و ساخت، نخستین و بزرگترین مسجد و مدرسه عالی پایتخت به شمار می‌رود که بر اساس اصول مهندسی و معماری بنا شده و از هر نظر تابع الگوهای معماری سنتی ایرانی است.

    این بنا حاصل کار، نخستین معمار تحصیل‌کرده ایرانی به نام میرزا مهدی خان شقاقی ملقب به ممتحن الدوله است که پس از اتمام تحصیلات خود از فرانسه به ایران بازگشته بود. مرحوم سپهسالار در نقشه‌کشی، طرز معماری و وضع ساختمان این بنای بزرگ، نقشه بناهای شرقی اسلامی را در نظر داشت، به همین خاطر برخی معتقدند که از نزدیک‌ترین تلفیق‌ها از معماری مساجد استانبول است. ساخت هسته اصلی بنا نزدیک به پنج سال به طول انجامیده و در مدت شش سال، ساخت بنا اتمام یافته است. البته خود سپهسالار، دو سال بعد از شروع احداث بنا درگذشت و پس از مرگ وی تکمیل مجموعه توسط برادرش یحیی خان مشیرالدوله صورت گرفت. محوطه این بنا بدواً به عمق 17 متر حفر شده و شفته‌ریزی محکمی صورت گرفته است. معماری این بنا که شاید بتوان به جرأت آن را آخرین شاهکار معماری ایرانی دانست دارای الگوی چهار ایوانی است.

    بنای مسجد و مدرسه عالی در مجموع دارای 8 مناره بلند است که بلندترین آن 37 متر و کوتاه‌ترین آن 25 متر ارتفاع دارد. امتداد نیم استوانه‌ای این مناره‌ها تا کف حیاط می‌رسد و ابتکاری منحصربه فرد را به نمایش می‌گذارد. تمامی مناره‌ها از آجر ساخته شده و پوششی با کاشی کاری بسیار زیبا دارند.

    مسجد سپهسالار

    طبق نقشه این مسجد، بنا شش ورودی دارد. ورودی‌های بخش شمالی(که شامل سه ورودی بوده) به علت احداث کتابخانه مجلس، توسط مهندس سیحون در سال 1342هـ . ش مسدود و ارتباط این قسمت از بنا با عمارت(باغ) بهارستان قطع شده است. ورودی جنوبی که هنگام ساخت بنا، در کوچه‌ای شش متری قرار داشته، سردری ساده دارد که به حیاط دارالشفاء گشوده می‌شود که اکنون این فضا به محلی برای پاسخگویی به سؤالات شرعی و دریافت وجوهات شرعیه تبدیل شده است.

    ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۷ آبان ۹۷ ، ۲۲:۲۲

    مسجد اورتاکوی در استانبول

    الی گشت : استانبول یکی از شهرهای توریستی و پایتخت فرهنگی کشور ترکیه به شمار می رود، این شهر سالانه تعداد زیادی مسافر را از طریق خرید بلیط هواپیما یا خرید تور به سمت خود جذب می کنند. این شهر جاذبه های تاریخی و تفریحی بسیاری دارد و همین خود دلیلی است که در بین گردشگران بسیار محبوب باشد.

    در این مطلب قصد داریم تا درباره مسجد اورتاکوی در استانبول که یکی از جاذبه های گردشگری و مذهبی این شهر به شمار می رود صحبت کنیم. مسجد اورتاکوی در استانبول یکی از محبوب ترین دیدنی های این شهر است و با توجه به معماری باشکوه و قدمتی که دارد جز اصلی ترین جاذبه های گردشگری این شهر به شمار می رود. برای آشنایی بیشتر با این مسجد در ادامه با ما همراه باشید.

    جلوه ی دیگری از مسجد اورتاکوی

    مسجد اورتاکوی در استانبول یکی از محبوب ترین دیدنی های استانبول به شمار می رود و معماری باشکوهی را دارا می باشد. با توجه به قرارگیری این مسجد در کنار تنگه ی بسفر سبب شده تا جذابیت آن صد چندان شود و از آن به عنوان بهشتی برای عکس های یادگاری نام برده شود. برای بازدید مسجد اورتاکوی در استانبول زمان زیادی لازم نداریم اما از حال و هوایی که در اطراف آن وجود دارد قطعا حال بسیار خوشی نسیبتان می شود.

    از لحاظ موقعیت قرارگیری مسجد اوتاکوی در استانبول در ناحیه بشیکتاش و در کرانه غربی تنگه بسفر نیز واقع می باشد. در کتب تاریخی نام اصلی این مسجد مسجد بزرگ سلطان عبدالمجید است که به دلیل قرارگیری آن در کنار تنگه بسفر و اسکله ای میدانی شکل به نام اورتاکوی این بر روی آن قرار گرفته است. این مسجد زیبا و با شکور در بین سال های ۱۸۵۴ تا ۱۸۵۶ توسط فردی به نام سلطان عبدالمجید یکم نیز ساخته شده است. سلطان عبدالمجید یکم، سی و یکمین امپراتور عثمانی محسوب می شد و از همین رو نام وی بر روی این مسجد هم قرار گرفته است. معماری مسجد توسط فردی ارمنی به نام گربت امیرا بلیان (Garabet Amira Balyan) و پسرش، نیکوقوس بالیان (Nikoğos Balyan) صورت گرفت. این دو پیشتر، معماری کاخ دلمه‌ باغچه را نیز بر عهده داشتند.

    نمایی بیرونی مسجد اورتاکوی در استانبول

    معمار مسجد اوتاکوی در استانبول فردی به نام نیکوقوس بوده وی سبکی که برای ساخت این مسجد در نظر گرفته نئوباروک بوده است. در طول تاریخ مسجد اورتاکوی بارها مورد بازسازی قرار گرفت و آخرین بازسازی  که در این مسجد صورت گرفت سال ۲۰۱۴ بود. در حال حاضر اوتاکوی چهره ی تازه ای دارد که با توجه به موقعیت قرارگیری آن که در کنار تنگه بسفر همچون نگینی در شهر استانبول می درخشد. قابل توجه است که تقابل این مسجد با پل مدرن بسفر که در پس زمینه اش قرار دارد، به خوبی تقابلی از استانبول مدرن و قدیمی را در کنار یکدیگر به تصویر می کشد و فرصت خوبی برای عکاسی به بازدیدکنندگان می دهد.

    ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۶ آبان ۹۷ ، ۲۰:۳۲
     
    شهردار قم گفت: برای جلوگیری از ساخت و ساز نماهای نا متعارف یا به اصطلاح رومی، نیازمند الگوسازی معماری اسلامی برای مردم هستیم.

    به گزارش خبرگزاری فارس از قم به نقل از روابط عمومی شهرداری قم، سیدمرتضی سقائیان‌نژاد با بیان اینکه نمادهایی که در شهرها وجود دارد، نشان‌گر هویت آن شهر است، اظهار کرد: هر هویتی که در مناظر خود داریم همان در سبک زندگی مردم نیز به صورتی وجود دارد؛ بحث نفوذی که رهبری بر آن تاکید می‌کنند به نوعی همین است و نماهایی که عنوان رومی در شهر دارند برگرفته از فرهنگ غرب و یونان است.

    وی با تاکید بر اینکه نفوذ و تهاجم فرهنگی به جایی رسیده که مباحث اقتصادی نیز به آن گره خورده و موجب شده استقبال ویژه از نماهای رومی شود، تصریح کرد: این اشکال و نماها در سبک زندگی و خلق و خوی ما اثر خواهد گذاشت و به نوعی نمایش اشرافیت در جامعه است.
    شهردار قم با اشاره به علل گسترش نماهای نامتعارف در شهرها خاطرنشان کرد: ما آئین‌نامه داریم اما ساختمان زمانی که ساخته می‌شود در کمیسیون‌ها مورد نظارت قرار می‌گیرد که دو حالت جریمه یا تخریب دارد که اینقدر بازدارنده نیست بلکه ما باید به دنبال فرهنگ‌سازی و الگوسازی برای مردم باشیم.
    وی با تاکید بر اینکه نظام مهندسی و معاونت عمرانی استانداری و راه و شهرسازی و کمیسیون ماده 5 باید در کنار شهرداری به دنبال الگوسازی باشند، گفت: ابعاد ساختمان‌های شهر مشخص است و اگر طراحی‌های اسلامی صورت گرفت و الگوسازی شد و مردم تشویق به اجرای آنها شدند تا اقبالشان بیشتر شود شاهد تحولی در زمینه مناظر شهری و ساختمانی خواهیم بود. البته در این زمینه نباید از نظارت در حین کار غافل شد.
    سقائیان‌نژاد با بیان اینکه دستورالعمل ساخت توسط شهرداری صادر می‌شود اما ناظر نظام مهندسی تا پایان کار نظارت بر ساخت و ساز را بر عهده دارد، گفت: اگر خطاها به موقع و حین ساخت اعلام شود قبل از ورود پرونده به کمیسیون ماده 100 مشکل حل شده و از ادامه خطا جلوگیری می‌شود.
    وی الگوسازی در حوزه معماری اسلامی با حمایت تمام دستگاه‌های ذیربط را امری ضروری خواند و تصریح کرد: زمانی که تمام سیکل ساخت از صدور پروانه، الگوسازی و نظارت درست باشد کمیسیون ماده 5 و ماده 100 نیز زیر بار تخلفات نخواهد رفت.
    شهردار قم بیان کرد: تمام مشکلات در حوزه ساخت و ساز به فرهنگ برمی‌گردد؛ پیوست فرهنگی مساله‌ای است که مورد غفلت واقع شده و باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. شهرداری دست نیاز به سمت نظام مهندسی و مهندسان دراز می‌کند تا الگوسازی در حوزه ساخت و ساز اسلامی انجام دهیم و جلوی نفوذ بیش از پیش فرهنگ غربی به شهری چون قم که ام‌القرای جهان اسلام است گرفته شود.
    وی اذعان کرد: ما دستورالعمل در حوزه ساخت و ساز داریم اما همچون بسیاری از قوانینی که اجرا نمی‌شود، مورد توجه نیست و آماده هستیم تا با همکاری دیگر نهادهای متولی حوزه ساخت و ساز اقدامی در خور در زمینه ساخت و ساز اسلامی در شهر داشته باشیم.

    ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۶ آبان ۹۷ ، ۲۰:۲۹

    تکایا از جمله بناهایی هستند که عشق و ارادت به کربلا و سالار شهیدان امام حسین (ع) هسته درخشان شکل‌گیری آن به شمار می‌رود.

    هنرآنلاین: به جرات می‌توان گفت که از نخستین حرکت انسانی در راستای ساخت پناهگاهی برای زیستن، تا دنیای امروز که بناها در آن چیزی بیش از سرپناه هستند، معماری همواره زاینده و خلاقانه حرکت کرده است. در این مسیر زایش و خلاقیت معماری همواره، توانسته روایت‌گر تمدن، اعتقادات، خواسته‌ها و هنر انسانی باشد. نگاهی به بناهای تاریخی نشان می‌دهد که تا چه حد معماری امکان کاوش در ذوق و سلیقه پیشینیان را فراهم کرده است.

    در این میان مروری بر بناهای مذهبی نشان می‌دهد که معماری به عنوان تاریخی مصور همواره پا به پای نیازهای مادی و معنوی انسانی گام برداشته است. با همین نگاه، در دل تمام این بناهای مذهبی از معابد قدیمی گرفته تا مساجد، می‌توان رد پای پررنگی از تمایلات فرا مادی انسان‌ها را جستجو کرد؛ مفاهیمی که به لطف و مدد معماری با بیانی متفاوت در بناها به تصویر کشیده شده است.

    یقیناً تکایا نیز حاصل همین تغییر و تحولاتی هستند که معماری همواره متولی بیان آن بوده است. پس از دوران صفویه و به رسمیت شناخته شدن شیعه در ایران، ضرورت روایت کربلا و به تصویر کشیدن آن بیش از پیش احساس شد. با همین نگاه نیز معماری به یاری یک تمدن شتافت و تکایا از دل این ایده بیرون کشیده شد. طبق تاریخ، ساخت تکیه‌ها در دوران صفویه آغاز شد اما یقیناً دوران اوج و ظهور چندین نمونه بارز از آن، مربوط به دوران قاجار است. تکیه‌ها نیز همانند مساجد، بخش‌هایی از تزئینات اسلامی را در دل خود داشتند اما تعبیه مکانی برای اجرای نمایش و تعزیه از جمله ویژگی‌هایی بود که این فضا را از مساجد و دیگر بناهای مذهبی جدا می‌ساخت.

    سابقه تاریخی تکیه‌ها

    تکیه هرچند سابقه‌ای دیرین در حوزه تمدن اسلامی دارد اما در تهران به ویژه از زمانی که به عنوان پایتخت انتخاب شد، تکیه به عنوان محلی برای نگهداری ابزار و وسایل عزاداری و محل برگزاری مراسم آیینی در طول سال مانند ماه رمضان، سوگواری و به‌ویژه سوگواری‌های ماه محرم و اجرای تعزیه بوده است.

    هم‌زمان با گسترش تهران و شکل‌گیری محلات، تکیه‌ها نیز، شکلی محلی به خود می‌گیرند. در آستانه مشروطیت در تهران بیش از 50 تکیه که عمده‌ترین تکایا محلی بوده‌اند نظیر: تکایای نوروزخان، زنبورک خانه، سرپولک، اولادجان، هفت بند.. نام برده‌اند. از سوی دیگر شکل‌گیری شیوه‌های جدید تجارت و مشاغل و گروه‌بندی آن‌ها نیز سبب شکل گیری حسینیه‌ها و تکیه‌هایی با کارکرد صنفی شد که از جمله آن‌ها می‌توان به تکیه زرگرها، حلبی‌سازها، حداد و آهن‌فروش، کفاش، خرازی فروش و.. اشاره کرد.

    روند مهاجرت‌پذیری تهران باعث پیدایش شکل دیگری از تکایا شد که اهالی یک شهر دیگر که در تهران سکونت داشتند آن را تشکیل دادند. از جمله این تکیه‌ها می‌توان به تکیه قمی‌ها، تکیه کرمانی‌ها و... اشاره کرد. ضمناً تکیه‌های موقت نیز هم‌زمان با ایام سوگواری در گوشه و کنار خیابان‌های شهر برپا می‌شدند و پس از ایام سوگواری حسینی برچیده می‌شدند.

    قدیمی‌ترین تکیه باقیمانده از تهران قدیم "تکیه نیاوران" است که در حقیقت تکیه تابستانی بوده است. در سال‌های تلاقی تابستان و محرم این تکیه رونق بسیاری پیدا می‌کرد. در این تکیه تصویرهایی از برخی چهره‌های نقاشی قهوه‌خانه‌ای ایران نیز دیده می‌شود. اهمیت تکیه‌ها و هیئت‌ها در زندگی مردم شهرها به برگزاری این‌گونه مراسم خلاصه نمی‌شد و در واقع این هیئت‌ها هم‌زمان با نقش مذهبی، نقشی اجتماعی داشتند و مانند یک نهاد اجتماعی عمل می‌کردند.

    ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۳ آبان ۹۷ ، ۲۲:۰۰
    مسجد جامع قم دارای مجموعه‌ای غنی و منحصر به فرد معماری اسلامی است که از نظر گردشگران مغفول مانده و به طور شایسته به آن پرداخته نشده است.

    به گزارش خبرگزاری فارس از قم، ابنیه قم دارای ظرفیت‌های قوی در زمینه معماری است به طوری که تعدد فضاها و ابنیه مختلف از نظر کیفیت، ارزش‌های معماری و عملکردی یکدیگر را تحت الشعاع قرار می‌دهد در حالی که هر یک از این فضاها به تنهایی می‌تواند کانون و نقطه عطفی برای شهر باشد.

    هر یک از این بناها به نوبه خود غنای معماری، عملکردی، شهرسازی و معنوی کیفیت فوق العاده دارد که از جمله این فضاها می‌توان به مسجد امام حسن عسکری، مسجد اعظم، مسجد جامع و بارگاه کریمه اهل بیت(س) و مجموعه چهل اختران و مسجد جمکران اشاره کرد.

    همه این اماکن در کنار یکدیگر در شهر قم قرار گرفته ولی لازم است برای هر یک از آنها در جایگاه خود سرمایه‌گذاری و فرهنگ‌سازی شود. مسجد جامع از جمله اماکنی است که از نظر شناساندن کیفیت معماری، عملکردی، شهرسازی و... لطمه خورده در حالی که از نظر تاریخی و عملکردی بسیار غنی است.

    مسجد جامع کانون معنوی شهر است. اگر دوره‌های تاریخی مسجد جامع را بررسی کنید مشاهده می‌شود در همه ادوار تاریخی مسجد از جنبه تزئینات معماری و فضاها مورد توجه قرار گرفته است.

    مسجد جامع قم در خیابان آذر واقع شده که برخی تاریخ‌نویسان بخش‌هایی از بنای آن را مربوط به دوران سلجوقی می‌دانند و از بخش‌های مختلف سردر ورودی، صحن، ایوان‌، گنبدخانه و شبستان تشکیل شده که معماری، کاشیکاری‌ها و مقرنس‌کاری آن چشم هر بیننده را نوازش می‌دهد.

     

    فراهم‌سازی بستر شناساندن مسجد جامع

    به گفته روح الله امراللهی، نایب رئیس کمیسیون شهرسازی و معماری شورای اسلامی شهر قم مسجد جامع قم از نظر اندیشمندان حوزه معماری و شهرسازی شهر قم مهم است و در زمان دفاع مقدس مانند مساجد دیگر یکی از کانون‌های اصلی اعزام بسیجیان به جبهه‌ها بوده ولی به طور عملی تعدد اماکن تاریخی همچون سایه‌ای مانع مشاهده جاذبه‌های این ابنیه شده است.

    وی تصریح کرد: دانشجویان، متخصصان و اساتید رشته‌های معماری و شهرسازی باید به این امر بپردازند و در زمینه مجموعه مسجد جامع و محیط پیرامونی و بازارها تحقیق کنند.

    با پرس و جو از برخی مردم تنها برخی مسجد جامع را در حد اسم می‌شناسند در حالی که این مسجد با ایوان بزرگ و شبستان مجموعه همه عناصر است و حتی در مقایسه مسجد جامع سایر شهرها وسعت بیشتری دارد.

    نایب رئیس کمیسیون شهرسازی و معماری شورای اسلامی شهر قم خاطرنشان کرد: زمانی که گردشگر از خارج قم وارد شهر می‌شود ابتدا فضاهای دیگر را مشاهده می‌کند بنابراین فرصت مشاهده مسجد جامع از دست می‌رود.

    وی معتقد است باید متولیان امر مانند سازمان‌های میراث فرهنگی، راه و شهرسازی و شهرداری پویایی مسجد جامع را در دستور کار قرار دهند و در کنار آن مجموعه اوقاف و امور مساجد در برنامه‌های فرهنگی و معنوی خود سهم مسجد جامع را ادا کنند.

    ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۱ آبان ۹۷ ، ۱۳:۳۹
    دیدگاه «ابن‌رامی» در احکام فقهی معماری مورد توجه و بررسی قرار بگیرد

    حجت‌الاسلام احمد مبلغی تأکید کرد:رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس گفت: کتاب ابن رامی «الاعلان باحکام البنیان» بیش از ۲۰۰ صفحه است و بین مباحث شهرسازی و فقه، ارتباط برقرار کرده و می‌تواند سنت معماری اسلامی را منعکس کند و هم احکام فقهی مفصلی که در هیچ کتابی فقهی به این مقدار نیست، انعکاس داده است.

    به گزارش شبکه اجتهاد، بیستمین جلسه شورای علمی گروه فقه کاربردی پژوهشکده اسلام تمدنی با موضوع سمینار پایانی پروژه در حال اتمام «گفتگو و کتابشناسی توصیفی فقه شهر و شهرنشینی» با حضور مجری طرح ‌حجت‌الاسلام دکتر علی الهی خراسانی و ناظر علمی این پروژه ‌حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر احمد مبلغی و همچنین حضور اعضای شورای علمی گروه حجج اسلام آقایان دکتر محمدرضا کاظمی گلوری، سیدحمید علوی آزیز و علی شفیعی و آقایان دکتر عبدالرضا جوان جعفری بجنوردی و دکتر سیدمحمد حسینی برگزار شد.

    گزارش مجری پروژه از محتوای فراهم آمده

    ‌حجت‌الاسلام علی الهی خراسانی، مجری پروژه پژوهشی «گفتگو و کتابشناسی توصیفی فقه شهر و شهرنشینی» به توضیح دست‌آوردهای این پروژه پرداخت و اظهار کرد: این پروژه یک پروژه آشنایی و درآمدگونه است. و مقرّر شد زوایای مختلف فقه شهر و شهرنشینی را از دیدگاه برخی اندیشمندان حوزه در قالب مصاحبه بازگو شود. این هم به این دلیل است که ما یک منبع مفصل یا توضیح دهنده این عنوان نداریم. اگر چه که در حال اتمام این پروژه استفتائات فقه مدیریت شهری توسط شهرداری شهر تهران منتشر شد. البته آن اثر بیشتر نگاه به مسائلی دارد که شهرداری ممکن است در شهر ایجاد بکند و به مدیریت شهری برمی گردد. اما این پروژه بدلیل اینکه در فقه شیعه یک عنوان جدیدی است -البته برای اهل سنت با عنوان فقه العماره، فقه الحضاره، فقه العمران مطرح شده و عنوان آشناتری است- ما سعی کردیم از رهگذر گفتگو با برخی اندیشمندان بیشتر به مبانی و درآمد بر فقه شهر بپردازیم و به مسائل ریزتر و جزئی‌تر ورود نکنیم. اساتید هم بیشتر نگاهشان را نسبت به پیشرفتها و مبانی بیان فرموده اند. در عین حال برخی اوقات مصاحبه‌‌ها جنبه مقدمی دارد که اصل محتوای فقه شهر را بیان‌‌ می‌کند و این هم ضروری است.

    وی با بیان اینکه خود این عنوان، عنوان جدیدی است و باید یک مقداری مورد تفاهم و مفاهمه قرار گیرد، گفت: پروژه بخش دیگری دارد و آن هم اینکه آنچه که موجود است به عنوان فقه شهر که بیشتر میراثی است که در جهان عرب نگاشته شده است، کتابشناسی توصیفی شود. در این کتابشناسی، مشخصات کتاب و بعد یک گزارش دقیق و علمی از محتوای کتابها که مجموعاً ۷ کتاب بوده است، صورت گیرد. اینها کتابهای عمده و مهمی است که در حوزه فقه العمران نوشته شده که به دو یا سه عنوان اشاره‌‌ می‌کنم. یکی از کتابها اثری قدیمی است به نام «الإعلان فی أحکام البنیان» که مربوط به قرن هشتم است و این کتاب تصحیح و معرفی شده است و ما کتابشناسی توصیفی از آن ارائه کرده‌ایم. یک کتاب دیگری است که اخیراً در چند سال گذشته چاپ شده است با عنوان فقه العمران اثر دکتر خالد عزب که استاد دانشگاه الأزهر مصر است که کتابشناسی این کتاب هم آمده است و کتاب خوشخوان و جالبی است.

    کتاب دیگر هم ۲۰۰۸ یا ۲۰۱۰ در عمان یک همایش بین المللی بزرگی برگزار شد با عنوان «فقه الحضاره، فقه العمران» که محتوای آن مجموعه سخنرانی‌‌ها و مقالات پژوهشی بود که توسط اساتید مدعو به این همایش ارائه شد. این کتاب ۹۰۰ صفحه است و هر یک از مقالات آن، کتابشناسی شده است و در صدر آن سخنرانی‌‌ها و مقالات، مقاله جناب استاد مبلغی است با عنوان «قواعد فقه العمران» ارائه شده است. این گفتگو و این کتابشناسی توصیفی برای آشنایی بیشتر و ارتباط بیشتر و توضیح بیشتر نسبت به عنوان فقه شهر و شهرنشینی است.

    تفاوت فقه شهر با دیگر فقه‌های مضاف

    در ادامه ‌حجت‌الاسلام والمسلمین احمد مبلغی، رییس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی به عنوان ناظر علمی پروژه به ایراد سخن پرداخته و گفت: باعث خوشحالی است که این پروژه توسط آقای علی الهی خراسانی به اتمام و انجام رسیده و کم‌کم به مراحل پایانی و آماده‌سازی برای انتشار نزدیک می‌شود. خود این همت که به سمت این موضوع و پروژه توجه و تعلق پیدا کند، این حاکی از آن اندیشه و نگاه و دوراندیشی آقای دکتر الهی است. الحمدلله محاسن ایشان رو به افزایش است و آینده درخشانی در انتظار این محقق ارجمند است.

    این استاد حوزه و دانشگاه افزود: فقه شهر بحث خیلی مهمی است و با خیلی از این فقه‌های مضاف تفاوت دارد. از این حیث که شهر مظهر مدنیت است و نقطه شکل‌گیری بسیاری از تحولات اقماری- اجتماعی و اقتصادی و دینی و مدنی است. پرداختن به مسائل فقه شهر، کار پیچیده و پروژه درازمدتی است که باید دنبال شود. طبیعتا برخی از این مسائل در طرح ایشان توجه شده است . هرچند که مقوله شهر خیلی توجهات اساسی‌تری نیاز دارد.

    عضو مجلس خبرگان رهبری افزود: فقه شهر ساحت‌های متفاوت و فراوانی دارد و لذا نیازمند تأمل بیشتر است. به عنوان مثال اقتصاد شهری مورد توجه قرار گرفته از آن جهت که اقتصاد یک فلسفه و مسیری دارد و شهر می‌آید و دخالت می‌کند در اقتصاد، لذا نوعی ایجاد ارتباط بین اقتصاد و جغرافیا که شهر است در اینجا اتفاق می‌افتد و یک رشته خاص و نوپایی را به نام اقتصاد شهری شکل می‌دهد. در این پروژه که پیش درآمدی ارائه شده در آینده باید تمرکز بیشتری بر این مسائل پیدا کنیم.

    امنیت شهر یکی از محورهای مهم در فقه شهر باید باشد

    ‌مبلغی در ادامه اظهار داشت: بحث امنیت امروزه مهم است و جا دارد در فقه شهر به آن توجه شود. علاوه بر کالبدها، مهم «العلاقات الإجتماعیه» در شهر است که اساس مدنیت را تشکیل‌‌ می‌دهد. قرآن هم وقتی که به مقوله شهر‌‌ می‌رسد «بلداً آمناً» را‌‌ می‌آورد یا واژه «مطمئنّاً» که بحث آرامش است یا «وارزُق اهلَهُ من الشهر» آمده؛ و در قرآن شهر با اینها مطرح‌‌ می‌شود. مهمترین و اساسی ترین مباحث در فقه شهر هم همین مسائل است و مباحث معماری و ابنیه، بعد از اینها اهمیت پیدا‌‌ می‌کند یا در سایه این بحثها اهمیت دارد.

    دیدگاه‌های ابن رامی در سنت معماری اسلامی و احکام فقهی باید بیشتر معرفی شود

    ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۴ آبان ۹۷ ، ۱۴:۲۱

    نشست تخصصی بررسی پنجاه سال طرح نوسازی اطراف حرم حضرت رضا (ع) با حضور داریوش بوربور برگزار می‌شود.

    با حمایت جامعه مهندسان معمار ایران و انجمن صنفی مهندسان مشاور معمار و شهرساز داریوش بوربور از پنجاه سال طرح نوسازی اطراف حرم حضرت رضا (ع)، صحت خواهد کرد.

    در این نشست احمد سعید نیا و عباس فرخ زنوزی به عنوان سخنران و سعید سادات نیا به عنوان دبیر پنل حضور خواهند داشت.

    شایان ذکر است، داریوش بوربور، معمار برجسته و پیشرویی است که طرح نوسازی بافت اطراف حرم را سال‌ها پیش ارائه داد که بنا به دلایلی در دوران پهلوی دوم معوق ماند.

    این نشست دویست و یازدهمین جلسه از سلسله جلسات نقد معماری و شهرسازی است که در راستای بررسی طرح‌های معماری از گذشته تا امروز برگزار می‌شود.

    علاقه‌مندان به حضور در این نشست می‌توانند چهارشنبه 2 آبان ماه از ساعت 16 الی 19 به تالار استاد جلیل شهناز واقع در خانه هنرمندان ایران مراجعه کنند.

    ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۱ آبان ۹۷ ، ۲۳:۳۲